Najnowszy Market Watch (69) a trade (orders) surveillance

Najnowszy Market Watch FCA, tym razem nr 69 z 17 maja 2022 r. koncentruje się na kwestiach związanych z MAR (odpowiednio UK MAR) zatem tematyką market abuse, tym razem także o market abuse surveillance (order & trade surveillance).

FCA wskazuje, co powinno być praktyką także w bankach i firmach inwestycyjnych w Polsce, w przypadku systemów i metodyk order & trade surveillance (więcej o tym, czym jest trade surveillance w MAR dla banków i firm inwestycyjnych pisałem TU i TU), że właściwa metodyka powinna być wynikową scenariuszy manipulacyjnych oraz instrumentów finansowych. Dla firm inwestycyjnych i banków w Polsce, w przypadku tzw. scenariuszy manipulacyjnych (zachowań, które mogą być uznane za manipulację) kluczowy jest Załącznik I do Rozporządzenia MAR oraz Rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) 2016/957 z dnia 9 marca 2016 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 w odniesieniu do regulacyjnych standardów technicznych dotyczących właściwych rozwiązań, systemów i procedur oraz formularzy powiadomienia stosowanych w celu zapobiegania praktykom stanowiącym nadużycie lub podejrzanym zleceniom i transakcjom, ich wykrywania i zgłaszania. Instrumenty finansowe rzecz jasna określone są w Ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi. Zatem przykładowa metodyka w postaci tabelarycznej mogłaby wyglądać następująco (jest to oczywiście absolutnie abstrakcyjna tabela):

Scenariusze manipulacyjne vs instrumenty finansowe (+ SPOT)Wash tradeFront runningPing Orders
FX SPOTTAKTAKTAK
FX FWDTAKTAKTAK
Obligacja skarbowaTAKTAKNIE

Właściwe ujęcie metodyczne wszystkich scenariuszy manipulacyjnych wynikających z ww. aktów w zestawieniu z wszystkimi instrumentami finansowymi (plus FX SPOT) oferowanymi przez firmę inwestycyjną czy bank pozwala na właściwe zarządzenie kwestiami market abuse w instytucji.

W takiej praktyce można posiłkować się także innymi dokumentami np. FX Global Code w wersji z 2021 r., czy starszymi dokumentami CESR –  Level 3 – First set of CESR guidance and information on the common operation of the DirectiveLevel 3 – Second set of CESR guidance and information on the common operation of the Directive to the market, Third set of CESR guidance and information on common operation of the Directive to the market.

Wydaje się, na co wskazuje także FCA, że lepszym i dokładniejszym podejściem jest wskazywanie na ryzyko i analizowanie nie tyle całego MAR w zestawieniu z AML (kategoria ogólna), nie MAR na zasadzie „manipulacja i wykorzystanie informacji poufnej”, ale właśnie na rozbijanie analiz „scenariusz vs. instrument finansowy”, uwzględniając także takie podkategorie zachowań jak np. layering i spoofing czy wash trading i ramping. Warto zauważyć, że takie analizy powinny dotyczyć wszystkich typów rynków na których działa bank, czy firma inwestycyjna.

FCA wskazuje także, że w bardzo wielu podmiotach monitorowanie i analizy są mocno niekompletne lub bardzo ogólne (w Polsce podobnie). Algorytmy scenariuszy manipulacyjnych nie powinny być ogólne, aplikowalne dla każdego typu instrumentu finansowego, ale właściwie skalibrowane (inna może być kalibracja wash trade dla FX SPOT, a inna dla polskich obligacji skarbowych na rynku hurtowym) dla konkretnych instrumentów finansowych, w tym powinna odbywać się analiza fałszywych alarmów (tzw. false positive). FCA zaznacza również, z czym należy się zgodzić i co powinno być stosowane przez firmy inwestycyjne i banki w Polsce, że stosowanie wspólnego progu kwotowego (w szczególności na rynkach OTC) w swoich scenariuszach manipulacyjnych (alertach) dla wszystkich typów instrumentów finansowych, może skutkować trudnościami z zapewnieniem skutecznego monitorowania.

Jak wspomniałem wyżej, w takim przypadku próg może być ustawiony zbyt wysoko lub zbyt nisko dla niektórych instrumentów (przykład obligacji skarbowej vs. FX SPOT) lub może generować wysoki poziom „szumu” (alarm jest kalibrowany do najbardziej wrażliwego z instrumentów).

Kilka nieprawidłowości, na które wskazuje FCA (które nie powinny mieć miejsca także w firmach inwestycyjnych i bankach w Polsce):

– kalibrowanie scenariuszy manipulacyjnych dla wykorzystania informacji poufnej wyłącznie do 24 godzin przed publikacją informacji poufnej, bez uwzględnienia całego okresu „życia” informacji poufnej;

– nie branie pod uwagę wszystkich transakcji w tym anulowanych czy modyfikowanych;

– brak przeglądu rozwiązań w celu zapewnienia ich skuteczności (parametry, logikę alarmów itp);

– niedokładne procedury, w tym zbyt mało szczegółowe, niejasne, nie zawierające przykładów, wytycznych;

– braku nadzoru w przypadku outsourcingu analizy zachowań manipulacyjnych;

– powierzenie monitorowania i odpowiedzialności za order & trade surveillance pracownikom pierwszej linii (jednostek biznesowych) zamiast funkcji compliance (konflikt interesów – nemo iudex in causa sua);

Cały FCA Market Watch nr 69: TUTAJ.

Komentarz praktyczny – Stanowisko UKNF w sprawie utrwalania kontaktów z klientami – propozycje wdrożeniowe

W serwisie LEX (Wolters Kluwer) dostępny jest mój najnowszy komentarz praktyczny: Stanowisko UKNF w sprawie utrwalania kontaktów z klientami – propozycje wdrożeniowe, który przedstawia propozycje wdrożeniowe dla firm inwestycyjnych i banków, o których mowa w art. 70 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi w zakresie nowego Stanowiska Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie utrwalania kontaktów z klientami, na tle właściwych przepisów prawa powszechnie obowiązującego.

Funkcja compliance a tematyka ESG

Tematyka ESG (Environmental, Social, i (Corporate) Governance) to bez dwóch zdań jeden z „gorętszych” tematów ostatniego roku w obszarze rynków kapitałowych i bankowości. Temat, który bez wątpienia zostanie z nami na dłużej, a który czasami bywa żartobliwie nazywany „nowym mifid’em”, ze względu na złożoność i skomplikowanie materii. Zdecydowanie jest to także tematyka, która coraz bardziej powinna zainteresować funkcję compliance, pojawia się tylko pytanie, w jakim stopniu funkcja compliance powinna angażować się w tematykę ESG, co ciekawe dyskusja taka trwa obecnie w zasadzie na całym świecie.

Słowem wyjaśnienia używa się także, poza „ESG”, sformułowania „zrównoważony rozwój” i choć oba pojęcia nie są w pełni tożsame, to jednak często stosowane są swoiste uproszczenia, zaś oba pojęcia używane są naprzemiennie. „Kwestie ESG można podzielić na trzy główne obszary: środowisko, społeczeństwo i ład korporacyjny. (…) Czynniki środowiskowe odnoszą się to tego, w jaki sposób firma korzysta z zasobów odnawialnych i nieodnawialnych. (…). Czynniki społeczne pozwalają zmierzyć, jak firma i jej działalność biznesowa wpływają na otoczenie społeczne – pracowników, klientów, dostawców oraz społeczność lokalną. (…). Ład korporacyjny oznacza wewnętrzny system nadzoru firmy.(…)[1]”.

NAVEX Global® pod koniec listopada 2021 roku podzielił się wynikami ankiety OnePoll przeprowadzonej wśród menedżerów i kadry kierowniczej ds. zgodności z przepisami (CCO) w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Francji i Niemczech[2]. Co ciekawe zdecydowana większość respondentów, bo aż 89% uwzględnia raportowanie ESG w ramach programu zgodności swojej organizacji, przy czym daje się zauważyć brak spójnego podejścia nie tylko do samego raportowania, ale też do kwestii szczegółowych, czyli ujęcia ESG w tematyce compliance i „głębokości” zaangażowania funkcji compliance w tematykę ESG.

11% respondentów odpowiedziało, że na chwilę obecną tematyka ESG nie jest częścią środowiska compliance, nie wchodzi w program zgodności, nie jest raportowane przez funkcję compliance, przy czym 71% ze wskazanych 11% wskazało, że tematyka ta powinna docelowo zostać uwzględniona w programach i sprawozdaniach compliance. Analizując wyniki ankiety można dalej zauważyć, że brak jest jednolitego podejścia do kwestii odpowiedzialności za tematykę raportowania ESG. I tak, odpowiedzialność za raportowanie ESG jest umiejscowiona obecnie:

  • w compliance (43%),
  • w działach finansowych (21%),
  • rozporoszona pomiędzy różnymi jednostkami (15%),
  • w specjalnie powołanej jednostce ds. ESG (9%),
  • w jednostce prawnej (7%).

Co ciekawe wydaje się, że to jednostki compliance z USA są obecnie najlepiej przygotowane do kwestii tematyki ESG (na skutek prac i zaangażowania SEC[3]) i raportowania w zakresie zrównoważonego rozwoju (choć należy zauważyć, że ankieta nie obejmowała respondentów z Polski).

Czy jednostka compliance powinna być odpowiedzialna za raportowanie ESG? Takie pytania także padają w kontekście zaangażowania compliance w kwestie zrównoważonego rozwoju[4]. Część głosów akcentuje potencjalną synergię i wskazuje na benefity takiego rozwiązania. Głosy przeciwne wskazują na już istniejące obciążenie jednostek compliance i ich ekspozycję na ryzyko braku zgodności i ryzyko utraty reputacji (w szczególności), przy czym warto też wspomnieć o wiedzy specjalistycznej np. w zakresie tematyki środowiskowej.

Wydaje się, że najlepszym rozwiązaniem jest powołanie wyspecjalizowanej jednostki ds. ESG, która zbierałaby dane od różnych jednostek w organizacji, także od funkcji compliance. Funkcja compliance jednocześnie powinna zapewniać swoisty „nadzór” nad tematyką ESG, analizując ją poprzez kombinację ryzyka braku zgodności i ryzyka utraty reputacji. Zasadnym jest także uwzględnienie tematyki ESG w raportowaniu funkcji compliance do zarządów, rad nadzorczych etc.

Oczywiście na tym etapie ciężko jest precyzyjnie wskazać, które rozwiązanie jest najlepsze – inne rozwiązania wypracują firmy inwestycyjne, inne banki, aczkolwiek ze względu na fakt, że ryzyka ESG są obecnie uznawane za ryzyka istotne, trudno wyobrazić sobie brak jakiegokolwiek zaangażowania funkcji compliance w tematykę zrównoważonego rozwoju.

Warto też zauważyć, że na stronie Rządowego Centrum Legislacji pojawił się projekt nowelizacji Rozporządzenia Ministra Finansów zmieniającego rozporządzenie w sprawie trybu i warunków postępowania firm inwestycyjnych, banków, o których mowa w art. 70 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, oraz banków powierniczych, który ma dostosować krajowe regulacje w związku z wejściem w życie dyrektywy delegowanej Komisji (UE) 2021/1269 z dnia 21 kwietnia 2021 r. zmieniającej dyrektywę delegowaną (UE) 2017/593 w odniesieniu do uwzględniania czynników ESG w zobowiązaniach w zakresie zarządzania produktami (product governance), co bez wątpienia będzie także wyzwaniem dla funkcji compliance w zakresie zapewnienia właściwego wsparcia merytorycznego i nadzoru (jak i cała tematyka ESG), zważywszy, że wszelkie działania funkcji compliance w firmach inwestycyjnych powinny mieścić się w zakresie regulacji Systemu MiFID II, w szczególności Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/565 z dnia 25 kwietnia 2016 r. uzupełniającego dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE w odniesieniu do wymogów organizacyjnych i warunków prowadzenia działalności przez firmy inwestycyjne oraz pojęć zdefiniowanych na potrzeby tej dyrektywy oraz Wytycznych ESMA w sprawie określonych aspektów wymogów dyrektywy MiFID dotyczących komórki ds. nadzoru zgodności z prawem. Funkcja compliance dla banku działającego w oparciu o art. 70 ust. 2 Ustawy o obrocie instrumentami finansowymi powinna dodatkowo, umiejscawiając tematy ESG w architekturze procesów, uwzględnić postanowienia Rekomendacji H Komisji Nadzoru Finansowego dotyczącej systemu kontroli wewnętrznej w bankach.


[1] [w]: Steward Redqueen, Europejski Bank Odnowy i Rozwoju, Giełda Papierów Wartościowych, Wytyczne do raportowania ESG. Przewodnik dla spółek notowanych na GPW, 2021 r., https://www.gpw.pl/pub/GPW/ESG/Wytyczne_do_raportowania_ESG.pdf [dostęp: luty 2022 r.].

[2] https://www.navexglobal.com/en-us/company/press-room/global-compliance-survey-highlights-convergence-esg-compliance-programs?utm_source=blog&utm_medium=website&utm_campaign=blog-resource [dostęp: luty 2022 r.].

[3] SEC – U.S. Securities and Exchange Commission – „Komisja Papierów Wartościowych i Giełd Stanów Zjednoczonych”.

[4] Por. L. E. Strine, Jr., K. M. Smith, Toward Fair Gainsharing and a Quality Workplace for Employees: How a Reconceived Compensation Committee Might Help Make Corporations More Responsible Employers and Restore Faith in American Capitalism, U of Penn, Inst for Law & Econ Research Paper No. 20-37 Harvard John M. Olin Discussion Paper No. 1035, także L. E. Strine, Jr., K. M. Smith, R.Steel, Caremark and ESG, Perfect Together: A Practical Approach to Implementing an Integrated, Efficient, and Effective Caremark and EESG Strategy, Iowa Law Review, Vol. 106, pp. 1885-1922 (2021), U of Penn, Inst for Law & Econ Research Paper No. 20-45.

Rozporządzenie „tryb i warunki” – projekt zmian ESG

Na stronie Rządowego Centrum Legislacji pojawił się projekt nowelizacji Rozporządzenia Ministra Finansów zmieniającego rozporządzenie w sprawie trybu i warunków postępowania firm inwestycyjnych, banków, o których mowa w art. 70 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, oraz banków powierniczych, który ma dostosować krajowe regulacje w związku z wejściem w życie dyrektywy delegowanej Komisji (UE) 2021/1269 z dnia 21 kwietnia 2021 r. zmieniającej dyrektywę delegowaną (UE) 2017/593 w odniesieniu do uwzględniania czynników zrównoważonego rozwoju w zobowiązaniach w zakresie zarządzania produktami, czyli do tematyki tzw. ESG (Environmental, Social, i (Corporate) Governance). Zgodnie z uzasadnieniem do projektu: „Celem dyrektywy 2021/1269 jest zapewnienie zgodności przepływów kapitału z dążeniem do niskiego poziomu emisji gazów cieplarnianych i rozwoju odpornego na zmiany klimatu. Zgodne z celami zrównoważonego rozwoju przejście na niskoemisyjną, bardziej zrównoważoną i oszczędną gospodarkę będzie miało kluczowe znaczenie dla zapewnienia długoterminowej konkurencyjności gospodarki Unii Europejskiej. Wsparcie zrównoważonych inwestycji powinno się przełożyć na zwiększenie popytu na takie inwestycje, co z kolei jest warunkiem realizacji celów klimatycznych. W związku z tym uwzględnienie czynników zrównoważonego rozwoju i celów związanych ze zrównoważonym rozwojem powinno stanowić jeden z wymogów zarządzania produktami określonych w rozporządzeniu w sprawie trybu i warunków postępowania.”. Docelowo ustawodawca krajowy dokona także zmiany do Ustawy o obrocie instrumentami finansowymi w zakresie zmian definicyjnych „grupy docelowej”, tak by nowa definicja uwzględniała cele ESG.

Pokrótce proponowane zmiany obejmują:

– Zdefiniowanie czynników zrównoważonego rozwoju poprzez odesłanie do przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2088 z dnia 27 listopada 2019 r. w sprawie ujawniania informacji związanych ze zrównoważonym rozwojem w sektorze usług finansowych;

– Usunięcie obowiązku określania negatywnej grupy docelowej dla instrumentów finansowych uwzględniających czynniki ESG;

– Dodanie konieczności uwzględnienia dla „Wystawcy”, przy określaniu grupy docelowej, także celów związanych ze zrównoważonym rozwojem;

– Dodanie obowiązku analizy struktury kosztów i opłat proponowanej w odniesieniu do instrumentu finansowego, w szczególności poprzez zbadanie, czy czynniki zrównoważonego rozwoju uwzględnione w instrumencie finansowym są zgodne z grupą docelową;

Co ważne dla zmian w par. 39 w Uzasadnieniu wskazano: „Celem tej regulacji (…) jest zapewnienie łatwego dostępu do instrumentów finansowych uwzględniających czynniki zrównoważonego rozwoju również klientom, którzy nie mają preferencji w zakresie zrównoważonego rozwoju.”.

Projekt jest obecnie na etapie konsultacji publicznych, można zgłaszać uwagi do 22 lutego 2022 r. w ramach np. izb gospodarczych. Proces legislacyjny: TUTAJ.

USA update nr 6/2021

Dziś kolejny „USA update”, czyli przegląd tego co dzieje się w prawodawstwie w Stanach Zjednoczonych, jak wygląda praktyka regulatorów i jakie nowe inicjatywy podejmowane są przez kluczowych regulatorów dla rynku finansowego i kapitałowego (OCC, FED, SEC, FINRA, CTFC i inni). USA Update nr 6/2021 czyli subiektywnie wybrane przeze mnie newsy „zza Oceanu”:

  • Kara SEC/CFTC w wysokości 200 mln USD dla JPMorgan Chase za używanie WhatsApp

SEC ukarał JPMorgan Chase za używanie WhatsApp w działalności bankowej związanej z instrumentami finansowymi. JPMorgan Chase otrzymał karę w wysokości 125 milionów USD za omijanie federalnych przepisów w zakresie rejestrowania komunikacji (taki „nasz” amerykański odpowiednik MiFID II). JPMorgan zgodził się zapłacić karę, wskazując jednocześnie, że praktyka nienagrywania wskazanej komunikacji była „powszechna” w ostatnich latach. W latach 2018-2020 pracownicy JPMorgan Chase korzystali z WhatsApp do komunikowania się w „wrażliwych” sprawach związanych z papierami wartościowymi, a co więcej bank przyznał, że nie była to praktyka odosobniona czy jakoś szczególnie zakazana. Jest to do tej pory najwyższa kara SEC za naruszenie przepisów w zakresie „record-keeping”.

Dodatkowo JPMorgan Chase otrzymał kolejną karę w wysokości 75 milionów USD od Commodity Futures Trading Commission (CFTC) za korzystanie z niezatwierdzonej komunikacji („using unapproved communications”). CFTC z kolei stwierdziło, że co najmniej od lipca 2015 r. pracownicy JPMorgan Chase, w tym kadra wyższego szczebla, komunikowali się zarówno wewnętrznie, jak i zewnętrznie używając niezatwierdzonych kanałów, w tym WhatsApp.

SEC Order: TUTAJ.

CFTC Order: TUTAJ.

  • Federal Jury – niektóre z kryptowalut nie są papierami wartościowymi

Jak wspominałem w USA Update nr 3 (TUTAJ) SEC jest żywotnie zainteresowany wszelkimi nowymi technologiami, które często stara się traktować jak papiery wartościowe (tak wspomniana sprawa tokenów inwestycyjnych). Jak już wspominałem, SEC przyjmuje szerokie podejście, wskazując często, że różne aktywa krypto są papierami wartościowymi podlegającymi federalnym przepisom dotyczącym papierów wartościowych. W ostatnim czasie wskazana kwestia trafiła pod rozstrzygnięcie  Federal Jury, który to nie podtrzymał w pełni opinii SEC, wskazując, że niektóre z kryptoaktywów nie są papierami wartościowymi, co jest bez wątpienia szansą dla twórców krypto w USA (poza kwestią stricte związanymi z papierami wartościowymi dochodzą także kwestie właściwego opodatkowania). Co ciekawe przy zastosowaniu wspominanego w USA Update nr 3 Testu Howey’a, Federal Jury stwierdziło, że Hashlets, Hashpoints, Hashstakers i Paycoin, nie były papierami wartościowymi. Sprawa na pewno jest przyszłościowa i o tych tematach będę dalej informował.

Wersja USA Update 5/2021 wkrótce dostępna w wersji do wydruku w zakładce „USA Update”.

p.s. nazwy regulatorów amerykańskich I to, czym się zajmują tłumaczyłem w „USA update nr 1/2021”.

Konflikt interesów w MiFID – nowy artykuł w Monitorze Prawa Bankowego

Już w najnowszym grudniowym wydaniu Monitora Prawa Bankowego będzie się można zapoznać z moim najnowszym artykułem „Konflikt interesów w obszarze usług inwestycyjnych i usług dodatkowych w praktyce firm inwestycyjnych i banków”, w którym znajdziecie też kilka słów o propozycjach klasyfikacji, źródłach, wyrokach sądów czy metodykach zarządzania konfliktami (MiFID).

Konflikt interesów w obszarze usług inwestycyjnych i usług dodatkowych, czyli w „MiFID”jest jedną z klauzul generalnych systemu MiFID II, która – obok klauzuli działania w najlepiej pojętym interesie klienta – jest najważniejszą kwestią w interpretacji przepisów tego systemu. Jednocześnie tematyka ta pozostaje w zainteresowaniu UKNF w trakcie kontroli wykonywanych w podmiotach nadzorowanych.

Możliwość zamówienia m.in TUTAJ.

Update QA ESMA – investor protection (product governance)

ESMA opublikowała „nowelizacje” kilku swoich Q&A (zebrane niżej), w tym Q&A – Questions and Answers On MiFID II and MiFIR investor protection and intermediaries topics.

Ciekawa jest nowa odpowiedź w w temacie Product governance, czyli zarządzania produktowego (nowe pytanie i odpowiedź to nr 5 w dziale 16). Pytanie brzmiało: Czy wszystkie obligacje wyposażone w klauzulę „make-whole” są zwolnione z wymogów w zakresie zarządzania produktami zgodnie z MiFID II? Pytanie zadane jak zakładam na kanwie art. 16a dodanego do Dyrektywy MiFID II przez Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/338 z dnia 16 lutego 2021 r. zmieniają dyrektywę 2014/65/UE w zakresie wymogów informacyjnych, zarządzania produktami i limitów pozycji oraz dyrektywy 2013/36/UE i (UE) 2019/878 w zakresie ich zastosowania do firm inwestycyjnych w celu wsparcia odbudowy w następstwie kryzysu związanego z COVID-19 (tekst Dyrektywy zmieniajacej: TUTAJ).

Wskazany art. 16a stanowi, że „Firmę inwestycyjną zwalnia się z wymogów określonych w art. 16 ust. 3 akapity od drugiego do piątego i w art. 24 ust. 2, pod warunkiem że świadczona przez nią usługa inwestycyjna dotyczy obligacji, które nie zawierają innego wbudowanego instrumentu pochodnego niż klauzula make-whole, lub gdy instrumenty finansowe są wprowadzane do obrotu lub do dystrybucji wyłącznie wśród uprawnionych kontrahentów„. (ang.: „An investment firm shall be exempted from the requirements set out in the second to fifth subparagraphs of Article 16(3) and in Article 24(2), where the investment service it provides relates to bonds with no other embedded derivative than a make-whole clause or where the financial instruments are marketed or distributed exclusively to eligible counterparties.”).

Z kolei klauzula „make-whole” to klauzula chroniąca inwestora, która co do zasady ma zobowiązać emitenta (obligacji w tym przypadku) do wypłaty inwestorowi środków, swoistej premii, która ma zrekompensować przedterminowy wykup, jeśli do takowego dojdzie. We wniosku Sekretarz Generalnej Komisji Europejskiej dotyczącym Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2014/65/UE w zakresie wymogów informacyjnych, zarządzania produktami i limitów pozycji w celu wsparcia odbudowy w następstwie pandemii COVID-19 (tekst wniosku: TUTAJ) wskazano, że „w celu ułatwienia finansowania gospodarki obligacje z klauzulą make-whole (zobowiązującą emitenta – w przypadku przedterminowego wykupu – do wypłaty inwestorowi premii rekompensującej przedterminowy wykup) będą objęte wyłączeniem z systemu zarządzania produktem.”.

ESMA w swojej odpowiedzi wskazuje, że samo wystąpienie klauzuli „make whole” nie przesądza o zwolnieniu z obowiązków w zakresie zarządzania produktami, posiłkując się właśnie wspomnianym art. 16a Dyrektywy MiFID II, co ciekawe wskazując na (pogrubione powyżej w obu wersjach językowych) słowo „or”, przetłumaczone jako „lub”. Czytając przepis literalnie (w wersji polskiej) możemy dojść do wniosku, że wystarczy spełnienie jednego z warunków, aby móc skorzystać ze zwolnienia z obowiązków w zakresie zarządzania produktami tj. wystąpienie klauzuli „make whole” bądź wystąpienie sytuacji gdy dane obligacje są wprowadzane do obrotu lub do dystrybucji wyłącznie wśród uprawnionych kontrahentów. Polskie tłumaczenie sugeruje alternatywę zwykłą, gdzie „p v q” dla wszystkich zbiorów poza p=0/q=0 jest prawdziwe. Tymczasem na pierwszy rzut oka, czytając literalnie ESMA w tej sytuacji powinniśmy odczytywać wskazany warunek jako „i” (koniunkcję), gdzie „p v q” jest prawdziwe tylko dla jednego zbioru tj. p=1/1=1.

Wydaje się, że ESMA odpowiadając miała na myśli, że samo wpisanie klauzuli „make whole” nie przesądza o zwolnieniu z zarządzania produktowego i że musi zajść drugi warunek tj. wskazanie grupy docelowej (co sugerują przykłady), ale niefortunne odwołanie do przepisu art. 16a Dyrektywy zmieniającej Dyrektywę MiFID II i celowe pogrubienie wskazanego słowa „or” może sugerować jak wyżej, że ESMA ma na myśli spełnienie obu warunków tj. także wprowadzenie do obrotu lub do dystrybucji wyłącznie wśród uprawnionych kontrahentów.

Jednocześnie przykłady zwolnień z obowiązku zarządzania produktami nieco przeczą powyższemu i wydaje się, pokazują intencje ESMA, pomimo użycia ww sformułowania wraz z zaznaczeniem. I tak zwolnionymi, zdaniem ESMA, są (1) obligacje, które nie zawierają innego wbudowanego instrumentu pochodnego niż klauzula make-whole zaś ich grupa docelowa to klienci detaliczni i/lub oraz (2) wszelkie obligacje, których grupą docelową są uprawnieni kontrahenci (jako klienci końcowi).

Zatem niezależnie od zastanawiającej odpowiedzi ESMA, która niestety wprowadza nieco zamieszania, zamiast precyzować, wydaje się, że najwłaściwszym będzie czytanie wskazanej odpowiedzi przez pryzmat tabeli z przykładami.

Nowo opublikowane Q&A ESMA:


Jest już nowy Market Watch (FCA) – nr 68

Brytyjski organ nadzoru – FCA (Financial Conduct Authority) opublikował kolejne już wydanie (nr 68) Market Watch. Jak to ostatnio ma w zwyczaju, tym razem także wydanie mocno MAR’owskie (Market abuse surveillance/ Market abuse risk assessments) ale także w powiązaniu z obszarem MiFID II – Record keeping czy compliance w zestawieniu z MAR – Compliance awareness. Warto wskazać, że Market Watch jest o tyle uniwersalnym spojrzeniem, głównie na przepisy i praktykę z zakresu MAR, że powinny się z nim zapoznać funkcje compliance także w polskich firmach inwestycyjnych i bankach prowadzących działalność maklerską czy tzw. bankach z art. 70 ust. 2 Ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Ciekawym jest, że FCA wskazuje, iż zdaniem FCA pewne obowiązki z zakresu określonego przez MAR tj. market abuse surveillance dalej nie są w pełni wdrożone w firmach, pomimo faktu, że MAR wszedł w życie 3 lipca 2016 r.

Całość Market Watch (68): TUTAJ.

Luki platform obrotu instrumentami „fixed income” i „rates” – FCA zauważa, że w celu zapewnienia jak największej płynności, podmioty profesjonalne – brokerzy, wprowadzają różne typy elektronicznych platform transakcyjnych. Problemem wg FCA jest sytuacja, w której wskazane elektroniczne platformy transakcyjne (które mogą być połączone z systemami rynku regulowanego, MTF, OTF czy SI) nie wymagają formalnego połączenia i interfejsu z systemami transakcyjnymi użytkownika, co oznacza, że np. komunikaty o zleceniach i transakcjach nie podlegają rejestracji (w szczególności tzw. pop-up’y). To zdaniem FCA oznacza de facto błędy w monitorowaniu zleceń i transakcji (jeden z obowiązków wynikających z MAR), jako że brak rejestracji takiego „pop-up’a” a co za tym idzie także zlecenia czy transakcji, oznacza brak jego monitorowania i „przepuszczenia” przez algorytmy market abuse surveillance/trade surveillance (analogicznie, jeśli firma uruchomi kanał zawierania transakcji czy składania zleceń i nie zostanie on poddany algorytmom market abuse surveillance/trade surveillance).

Ordery (zlecenia) – Podobnie FCA stwierdza, że ich zdaniem gro firm nie monitoruje w ogóle zleceń (jest to praktyka spotykana na rynku – algorytmy market abuse surveillance/ trade surveillance ograniczają się jedynie do monitorowania zawartych transakcji, nie zaś samych zleceń, które nie zostały zrealizowane, co często jest spowodowane trudnością w pozyskaniu danych i zestawieniu ich z zawartymi transakcjami- np. zlecenia składane na czatach popularnych dostawców oprogramowania) – „Orders are a critical component in effective monitoring for some types of actual or attempted market manipulation, eg, layering and spoofing as well as cross venue and product manipulation where users have a unique line of sight of their own trader activity. If firms do not capture all unexecuted orders, they may fail to identify this activity.”.

Record keeping (MiFID II) – FCA słusznie zauważa, że jeśli firmy nie nie monitorują zleceń (np. niezrealizowanych), zaś funkcja compliance często nie wie, że takowe w ogóle są składane, to najprawdopodobniej firmy nie będą tym samym w stanie wypełniać swoich obowiązków w zakresie archiwizacji z MiFID II.

Świadomość funkcji compliance – Bardzo ciekawe zagadnienie poruszone przez FCA dotyczy świadomości, wiedzy i kompetencji funkcji compliance wykonującej zadania z zakresu market abuse surveillance/trade surveillance (dodam, że nie jest to specyfika brytyjska, ale obowiązek dla wszystkich firm inwestycyjnych i banków prowadzących działalność maklerską czy tzw. banków z art. 70 ust. 2 Ustawy o obrocie instrumentami finansowymi podlegających pod MAR). FCA wskazał, że jego zdaniem funkcja compliance wykonująca zadania z zakresu market abuse surveillance/trade surveillance cechuje się bardzo różnym poziomem wiedzy na temat korzystania przez „ich” biznesy z różnych platform internetowych (ale i dalej – zapewne wszelkiej maści komunikatorów etc.). Organ nadzoru wskazał wręcz, że niektóre zespoły compliance wykonujące zadania z zakresu market abuse surveillance/trade surveillance nie były nawet świadome, jakie platformy są wykorzystywane przez front office.

Co ciekawe FCA wskazuje także na błędy w zakresie oceny ryzyka (także funkcja compliance). Błędem, zdaniem FCA, jest przeprowadzenie oceny ryzyka nadużyć na rynku z pominięciem wyżej wskazanych zagadnień tj. wszelkiej maści transakcji zawieranych na różnych platformach internetowych czy niezrealizowanych zleceń (także usuniętych, modyfikowanych itp.). – takie działania zostały ocenione jako błędy w pracy compliance i w zakresie oceny ryzyka nadużyć na rynku.

Książka – Przestępczość finansowa. Tom 2 – Rynki finansowe.

Dostępna już w sprzedaży jest publikacja, której mam przyjemność być współautorem (razem z Rafał Płókarz  Maciej Czapiewski Jakub Strysik, Konrad Zacharzewski) „Przestępczość finansowa. Tom 2. Rynki finansowe”. Do nabycia: TUTAJ.

Opis Wydawcy:

Książka poświęcona jest przestępstwom i różnym patologiom występującym na rynkach finansowych oraz metodom ich zwalczania i zapobiegania im. Autorzy przeanalizowali w niej najnowsze zjawiska przestępcze i inne patologie oraz przyjmowane środki zaradcze o charakterze systemowym (w tym w ramach tzw. Polskiego Ładu – od 2022 r.), w uniwersum rynków finansowych.

Najważniejsze poruszane zagadnienia to:

– uregulowania prawne (w USA, UE i w Polsce) stosowane w zapobieganiu i zwalczaniu nadużyć rynku finansowego;
– zjawisko unikania opodatkowania dochodów kapitałowych, wraz z przeglądem katalogu stosowanych w ostatnich dekadach instrumentów i technik optymalizacyjnych;
– zagadnienia nieprawidłowości w zakresie doradztwa inwestycyjnego, a zwłaszcza nielegalnego doradztwa na rynku kapitałowym;
– nadużycia w obrocie walutami cyfrowymi (aktywami kryptograficznymi), w tym analiza najnowszych projektów regulacji i przypadków nadużyć w obrocie np. tokenami inwestycyjnymi;
– patologie związane z oszukańczą sprawozdawczością finansową, wraz z analizą przyczyn najgłośniejszych oszustw księgowych ostatnich lat.

Autorami niniejszej monografii są doświadczeni praktycy biznesowi, w tym wykładowcy akademiccy z wieloletnim stażem, uznani specjaliści z zakresu m.in. rynków finansowych, rachunkowości, prawa, w szczególności w obszarze zwalczania przestępczości finansowej.”

USA update nr 5/2021

Dziś kolejny „USA update”, czyli przegląd tego co dzieje się w prawodawstwie w Stanach Zjednoczonych, jak wygląda praktyka regulatorów i jakie nowe inicjatywy podejmowane są przez kluczowych regulatorów dla rynku finansowego i kapitałowego (OCC, FED, SEC, FINRA, CTFC i inni). USA Update nr 5/2021 czyli subiektywnie wybrane przeze mnie newsy „zza Oceanu”:

  • OCC – kara 250 milionów USD dla Wells Fargo Bank, N.A.

OCC w nowym tzw. Consent Order (sygn. AA-ENF-2021-29) wskazuje na kolejne zaniedbania banku w zakresie „programu łagodzenia strat związanych z kredytami mieszkaniowymi” oraz niezadowalające, zdaniem OCC, zarządzanie ryzykiem braku zgodności. OCC wskazuje także, że bank nie wdrożył wymaganych Consent Order z 2018 r. (syg  AA-EC-2018-15) środków naprawczych dla klientów.

Consent Order 2021 r.: TUTAJ.

  • SEC przygląda się tzw. „meme stocks”

SEC po raz kolejny nie pozwala o sobie zapomnieć, wykazując się inicjatywą w tropieniu nowych, często związanych z social media, procederów, które zdaniem SEC łamią przepisy prawa. Tym razem SEC bierze na tapet tzw. „meme stocs”, czyli akcje, które są aktywnie promowane w szczególności w mediach społecznościowych.

  • FINRA – nowa inicjatywa w celu ochrony inwestorów

FINRA wraz z FINRA Foundation uruchomiła inicjatywę edukacyjną skierowaną do nowych, mniej doświadczonych i wyedukowanych inwestorów. Inicjatywa jest programem wieloletnim i wieloaspektowym, który docelowo kosztować ma 30 milionów dolarów, a to wszystko w celu zbadania innowacyjnych sposobów dotarcia do inwestorów i ich edukacji, zwłaszcza nowych inwestorów detalicznych, którzy przeprowadzają transakcje np. przy użyciu aplikacji mobilnych. FINRA poprosiła o szerokie konsultacje z rynkiem, rzecznikami inwestorów, przedstawicielami świata nauki czy samymi inwestorami.

Wersja USA Update 5/2021 wkrótce dostępna w wersji do wydruku w zakładce „USA Update”.

p.s. nazwy regulatorów amerykańskich I to, czym się zajmują tłumaczyłem w „USA update nr 1/2021”.