Category Archives: Regulatory

Wyniki badania ESMA w zakresie odpowiedniości (MiFID II)

ESMA przedstawiła wyniki badania nadzorczego w zakresie wymagań dotyczących odpowiedniości via MiFID II. Z ciekawych tematów warto wskazać na różnice w podejściu poszczególnych firm do roli komórki ds. nadzoru zgodności z prawem. Zauważono, że część firm angażuje swoją funkcję ds. zgodności we wszystkie etapy oceny adekwatności (czyli zarówno opracowania kwestionariusza, jego przegląd, kontrole algorytmów, innych procesów stanowiących podstawę testu adekwatności, kontrole ex ante profili klientów, kontrole ex post dotyczące profili klientów vs. czy wydane zalecenia są odpowiednie lub nie). W innych zaś firmach rola funkcji była ograniczona wyłącznie do kontroli ex post i okresowych (a często wyłącznie ad hoc). Oczywiście nie muszę ukrywać, że jestem zwolennikiem pierwszego podejścia. Na podstawie wskazanego badania nadzorczego ESMA zaktualizuje wytyczne w zakresie odpowiedniości w roku 2021 r. bądź 2022 r.

Wyniki dostępne; TUTAJ.

Nowe QA UKNF w zakresie akcji fantomowych

Urząd w dniu dzisiejszym zaktualizował swoje QA w zakresie MAR a dokładniej w zakresie podejścia do tzw. „akcji fantomowych”. Problem interpretacyjny z tym instrumentem powstał oczywiście na gruncie art. 19 ust. 1 Rozporządzenia MAR (Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie nadużyć na rynku (rozporządzenie w sprawie nadużyć na rynku) oraz uchylające dyrektywę 2003/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i dyrektywy Komisji 2003/124/WE, 2003/125/WE i 2004/72/WE). Otóż wskazany artykuł MAR przesądza o transakcjach wykonywanych przez osoby pełniące obowiązki zarządcze, zaś w ust. 1 stanowi, że osoby pełniące obowiązki zarządcze oraz osoby blisko z nimi związane powiadamiają emitenta (…) oraz właściwy organ, (…) w odniesieniu do emitentów – o każdej transakcji zawieranej na ich własny rachunek w odniesieniu do akcji lub instrumentów dłużnych tego emitenta lub do instrumentów pochodnych bądź innych powiązanych z nimi instrumentów finansowych. ESMA w swoich QA – Questions and Answers On the Market Abuse Regulation (MAR) wskazała, że jej zdaniem obowiązek raportowy, o którym mowa w art. 19 ust. 1 MAR powstanie nie w momencie przyznania akcji, co było rozszerzająco interpretowane także dla „akcji fantomowych” („(…)shares received by a PDMR as part of a remuneration package (…)” ale w momencie ich „rozliczenia” („(…) the PDMR has to notify only upon the occurrence of the conditions and the actual execution of the transaction (…)”).

Przez długi czas UKNF w swoich dla odmiany QA wskazywał na stanowisko „rozszerzające” do QA ESMA interpretując obowiązek raportowy dwojako – zarówno w momencie przyznania jak i rozliczenia (np. za rok) „akcji fantomowych”. Powodowało to dziwną konstrukcję, że np. członkowie zarządu emitenta, otrzymując od emitenta „akcje fantomowe” (których dodajmy cena na moment przyznania często nie była znana, gdyż zależała od ceny akcji „rzeczywistych” – notowanych np. na GPW, emitenta w momencie rozliczenia nie zaś przyznania) informowali o „transakcji” (czyli otrzymaniu od emitenta) zarówno KNF jak i ….emitenta, od którego otrzymali wskazane „akcje fantomowe”. Dodatkowo informowali ponownie o tych samych „akcjach fantomowych” w momencie ich rozliczenia.

Tym razem UKNF wskazał, że „Akcje fantomowe nie mieszczą się w definicji instrumentu finansowego czy też instrumentu pochodnego, jeżeli przyznano je kadrze menedżerskiej jako zmienny składnik wynagrodzenia, niepodlegający negocjacji i uzależniony od spełnienia określonych warunków zarówno po stronie emitenta jak i menedżera, dlatego też w takim przypadku nie podlegają obowiązkowi raportowania z art. 19 ust. 1 rozporządzenia MAR.

QA UKNF dostępne TUTAJ.

Zmiany w ustawach rynku finansowego (projekt)

Na stronie RCL pojawił się projekt Ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem rozwoju rynku finansowego oraz ochrony inwestorów na tym rynku wraz z uzasadnieniem. Projekt zakłada zmiany w aż 19 ustawach w tym w ustawie – Prawo bankowe, ustawie o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, ustawie o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych, ustawie o obrocie instrumentami finansowymi, ustawie o nadzorze nad rynkiem finansowym, ustawie o nadzorze nad rynkiem kapitałowym i innych. Poniżej subiektywny wybór ciekawych proponowanych zmian:

  1. Dostosowanie przepisów Prawa bankowego do Wytycznych Europejskiego Nadzoru Bankowego w sprawie outsourcingu.
  2. Przy umowach outsourcingowych – wprowadzenie obowiązku notyfikacji do KNF o zamiarze zawarcia umowy, o której mowa w art. 6a ust. 1, 7 lub 7a, z przedsiębiorcą zagranicznym niemającym miejsca stałego zamieszkania lub nieposiadającym siedziby na terytorium państwa członkowskiego lub umowy przewidującej, że powierzone czynności będą wykonywane poza terytorium państwa członkowskiego, zamiast dziś funkcjonującego obowiązku uzyskiwania zezwolenia KNF na ww. czynności.
  3. Zmiany w zakresie udzielania przez banki informacji stanowiących tajemnicę bankową (np. rozszerzenie zakresu podmiotowego o Straż Graniczną).
  4. Wpisanie sankcji administracyjnych wynikających z MiFID II do ustawy – Prawo bankowe, czyli rozszerzenie zakresu ich stosowania na tzw. banki z art. 70 ust. 2 ustawy o obrocie.
  5. Nowe uprawnienie dla KNF do powołania kuratora dla emitenta papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu na rynku regulowanym, będących przedmiotem ubiegania się o to dopuszczenie lub którego papiery wartościowe zostały wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu lub są przedmiotem ubiegania się o takie wprowadzenie.
  6. Dodanie zorganizowanej platformy obrotu jako kolejnego typu rynku, gdzie może być wykonywany zorganizowany obrót skarbowymi papierami wartościowymi.
  7. Zmiana nazwy usługi maklerskiej „oferowanie instrumentów finansowych” na „plasowanie instrumentów finansowych”w art. 69 w ust. 2 w pkt 6 oraz w art. 72 ustawy o obrocie.
  8. Zmiany w zakresie wykonywania funkcji agenta firmy inwestycyjnej.
  9. Zmiany w art. 82 ust. 1‒1a oraz ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami, które zakładają różnicowanie zakresu wniosku, w zależności od tego, czy podmiot jest domem maklerskim czy bankiem prowadzącym działalność maklerską.

Uzasadnienie projektu: TUTAJ.

Projekt: TUTAJ.

Proces legislacyjny: TUTAJ.

Nowy draft Wytycznych ESMA – wynagrodzenia

ESMA opublikowała nowy draft Wytycznych w zakresie dobrych praktyk dotyczących wynagrodzeń, które zastąpią Wytyczne w sprawie zasad i praktyk dotyczących wynagrodzeń (MiFID) z 2013 r. Nowe Wytyczne opierają się na tekście wytycznych z 2013 r., które w dużej mierze zostały powtórzone, podczas gdy elementy z Wytycznych 2013 włączone obecnie do ram systemu MiFID II zostały usunięte. Uwagi do tekstu Wytycznych 2022 ESMA można zgłaszać do 19 października 2021 r., zaś w zamiarze ESMA jest opublikować raport końcowy oraz końcowe Wytyczne do końca pierwszego kwartału 2022 r. Po wstępnej analizie widać, że sporo kwestii zostało powtórzonych. Dawny rozdział 1 i rozdział 2 Wytycznych 2013 tj. odpowiednio „Design of remuneration policies and practices” oraz „Governance” zostały zastąpione rozdziałem „Governance and design of remuneration policies and practices in the context of the MiFID conduct of business and conflicts of interest Governance requirements„. Utrzymany został rozdział „Controlling risks that remuneration policies and practices create” oraz pojawił się nowy „Guideline on competent authorities’ supervision and enforcement of remuneration policies and practices”, czyli wytyczne skierowane do regulatorów krajowych (KNF). Na szczególną uwagę zasługuje załącznik „Illustrative examples of remuneration policies and practices that create conflicts that may be difficult to manage„.

Tekst draftu Wytycznych 2022 dostępny: TUTAJ.

Wytyczne ESMA dla funkcji compliance 2021 – propozycje wdrożeniowe cz. 3

Przedstawiam trzecią część artykułu, po artykule z dnia 28 maja 2021 r. tj. „Wytyczne ESMA dla funkcji compliance (2021r.) – zagadnienia ogólne oraz propozycje wdrożeniowe – cz. 1” oraz drugiej części z dnia 16 czerwca 2021 r. j. „Wytyczne ESMA dla funkcji compliance (2021 r.) – propozycje wdrożeniowe – cz. 3” w zakresie Wytycznych ESMA dla funkcji compliance, w której skupiłem się na dalszej części wytycznej nr 3 tj. wytycznej dotyczącej obowiązków sprawozdawczych komórki ds. nadzoru zgodności z prawem w zakresie pkt. 28 lit. b) – c) Wytycznych 2021. Artykuł do pobrania: TUTAJ. Kolejne części w przygotowaniu.

Quo Vadis Wielka Brytanio?

W poprzednim tygodniu został opublikowany raport „grupy ds. innowacji, rozwoju i reform regulacji” (Taskforce on Innovation, Growth and Regulatory Reform) powołanej przez rząd Wielkiej Brytanii w celu zaprojektowania w możliwie szybkim terminie („quickly and creatively”) nowego podejścia do regulacji po Brexicie. Raport to 130 stron oraz dobre ponad 100 rekomendacji zmian do regulacji post-Brexit. Ja skupię się na najważniejszych z mojego punktu widzenia (MiFID, MAR, PRIIPS), ale każda „specjalizacja” (ochrona danych, nowe technologie, AML, KYC itp.) znajdzie coś dla siebie.

Jedną z kluczowych rekomendacji dla rynku finansowego jest mocny powrót do common law („common law, principles-based, approach to financial services regulation”). Raport wskazuje, że w wyniku przyjęcia regulacji UE Wielka Brytania została z wysoce restrykcyjnymi przepisami, które są stoperami dla biznesu („highly prescriptive rules which are stifling business”). Następnie raport przedstawia przykłady konkretnych obszarów wymagających bardziej uznaniowego podejścia np. zasady dotyczące depozytów zabezpieczających dla kontrahentów centralnych (CCP).

  1. Raport zakłada zniesienie obowiązku dostarczania raportów kosztów i opłat klientom zgodnie z MiFID II, traktując ten obowiązek jako nadmiarowy i nadmiernie uciążliwy dla firm inwestycyjnych a z drugiej strony nie dający zbyt wiele klientowi profesjonalnemu i uprawnionemu kontrahentowi (tacy klienci, będąc klientami „hurtowymi” często zwracają się do firm inwestycyjnych w celu zaprzestania wysyłania przez nie raportów, czego firmy pod regulacjami MiFID II zrobić nie mogą).
  2. Raport zakłada usunięcie wynikających z MAR obowiązków informacyjnych w odniesieniu do rekomendacji inwestycyjnych skierowanych do klientów.
  3. Raport zakłada ograniczenie wymogu przedstawienia KID na mocy rozporządzenia PRIIPs do naprawdę złożonych, opakowanych produktów, które wymagają specjalnego wyjaśnienia dla klientów rynku detalicznego (…)„genuinely complex, packaged products that require special explanation to the retail market(…)”.

Cały raport dostępny: TUTAJ.

Wytyczne ESMA dla funkcji compliance 2021 – propozycje wdrożeniowe cz. 2

Po części I artykułu opisującego ESMA dla funkcji compliance czas na cz. 2, w której pokazuję jak m.in. połączyć Wytyczne ESMA z Rekomendacją H dotyczącą systemu kontroli wewnętrznej w bankach. Artykuł dostępny w artykułach do pobrania: TUTAJ. Kolejne części w przygotowaniu.

USA update nr 1/2021

Zdecydowałem się raz na jakiś czas wprowadzać krótkie „USA update”, czyli przegląd tego co dzieje się w prawodawstwie w Stanach Zjednoczonych, jak wygląda praktyka regulatorów i jakie nowe inicjatywy podejmowane są przez kluczowych regulatorów dla rynku finansowego i kapitałowego (OCC, FED, SEC, FINRA, CFTC i inni). Chociaż prawodawstwo i praktyka regulacyjna USA nie ma przełożenia (co do zasady, patrz FATCA)  na rynek polski, to na pewno warto spoglądać z zaciekawieniem na rynek amerykański, jako że od lat jest jednym z „trendsetter’ów” regulacyjnych dla rynków finansowych i kapitałowych.

Najpierw krótkie wprowadzenie w zakresie kilku regulatorów z USA:

  1. OCC czyli Office of Comptroller of Currency to amerykański regulator, który jest niezależnym biurem w ramach amerykańskiego Departamentu Skarbu (United States Department of the Treasury), który został powołany na mocy National Currency Act of 1863 i jest głównym nadzorcą bankowym w USA. Do głównych zadań OCC należy: zapewnienie bezpieczeństwa i stabilności rynku bankowego USA, sprzyjanie konkurencji i rozwojowi banków w USA, zapewnienie sprawiedliwego i równego dostępu do usług finansowych dla obywateli USA, nadzorowanie banków w kontekście przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, badanie i ściganie z urzędu czynów przestępczych popełnionych przez banki, ale także ich pracowników.
  2. SEC czyli United States Securities and Exchange Commission to amerykańska komisja papierów wartościowych i giełd. SEC jest agencją Rządu Federalnego USA. Do jej głównych zadań należy nadzór nad rynkiem papierów wartościowych USA. Głównymi zadaniami SEC są odpowiedzialność za egzekwowanie prawa federalnego w kontekście papierów wartościowych,  także poprzez tworzenie nowych przepisów prawnych w zakresie papierów wartościowych oraz regulacji całej branży papierów wartościowych w tym szczególności akcji i giełdowych instrumentów pochodnych.
  3. CFTC czyli Commodity Futures Trading Commission to niezależna agencja przy Rządzie USA, która została powołana w 1974 roku w celu nadzoru i regulowania rynku kontraktów futures i opcji. CFTC zapewnia transparentność na rynkach terminowych poprzez zachęcanie dealerów do podnoszenia ich konkurencyjności i efektywności, zapewnienie ich integralności, ochronę uczestników rynku przed manipulacją instrumentami finansowymi, nieuczciwych praktykami handlowymi, a także nadużyciami w tym w szczególności przed wykorzystywaniem informacji poufnej.
  4. FED czyli Federal Reserve System to System Rezerwy Federalnej Stanów Zjednoczonych, czyli de facto bank centralny USA. FED powstał na mocy Ustawy o Rezerwie Federalnej z 1913 roku. Do głównych celów FED należy: dążenie do wzrostu zatrudnienia, dążenie do zapewnienia stabilności cen, dążenie do stabilnego wzrostu gospodarczego, zapewnienie stabilności na rynkach walutowych, wspieranie stabilności systemu finansowego. Z kolei główne zadania realizowane przez FED to: nadzór nad bankami (jako jeden z nadzorców rynku bankowego), prowadzenie polityki pieniężnej USA, organizowanie systemu rozliczeń pieniężnych, kontrola nad ilością wyemitowanego pieniądza, pełnienie funkcji banku państwa.
  5. FINRA czyli Financial Industry Regulatory Authority to niezależna organizacja pozarządowa powstała w 2007 r., której głównym zadaniem jest tworzenie i egzekwowanie zasad w zakresie brokerów i firm brokerskich w USA, ale także nadzór nad egzaminami kwalifikacyjnymi dla maklerów.  Misją FINRA jest ochrona inwestorów przed fraudami i wszelkimi niewłaściwymi praktykami na rynku.

Mając już wstęp o regulatorach z USA za sobą, skupmy się na subiektywnie wybranych newsach z ostatniego miesiąca:

  1. SEC – większa ochrona seniorów na rynku finansowym: w USA od 2018 r. obowiązuje tzw. Senior Safe Act, czyli „ustawa o bezpieczeństwie seniorów”. Ustawa ta wprowadza m.in. zwolnienie od odpowiedzialności cywilnej i administracyjnej (co do zasady) dla osoby zgłaszającej nadużycia związane z rynkiem finansowym popełnione wobec seniora („senior citizen”). Więcej o Senior Safe Act możecie przeczytać: TUTAJ. W czerwcu SEC, FINRA wraz z NASAA (North American Securities Administrators Association) w związku z przypadającym na dzień 15 czerwca Światowym Dniem Świadomości Znęcania się nad Osobami Starszymi (więcej o tym dniu na stronie RPO) postanowiły utworzyć program szkoleniowy, który zgodnie ze słowami przewodniczącego SEC Gary’ego Genslera ma pomóc w edukacji specjalistów rynku finansowego w zakresie rozpoznawania i zgłaszania nadużyć finansowych wobec osób starszych. Świetna inicjatywa, podobnie jak i ustawa Senior Safe Act.
  2. CFTC – ciąg dalszy reformy benchmarków: Podkomitet ds. reformy benchmarkowej przy MRAC (the CFTC’s Market Risk Advisory Committee’s (MRAC) Interest Rate Benchmark Reform Subcommittee) zalecił dalsze kroki w reformie benchmarkowej tj. odejścia od stosowania wskaźnika LIBOR. Podkomitet rekomenduje stosowanie SOFR (Secured Overnight Financing Rate) zamiast stawki LIBOR, zgodnie z inicjatywą SOFR First (wzorowaną na brytyjskiej SONIA First), która zakłada priorytetowe stosowanie SOFR. Podkomisja zaleca aby dealerzy stosowali miedzy sobą stawkę SOFR już od dnia 26 lipca 2021 r. i zastąpili nią od tego dnia stawkę LIBOR. Zalecenia podkomitetu zostaną przekazane do rozpatrzenia przez MRAC.

Sprawozdanie roczne ESMA za 2020

ESMA opublikowała swoje sprawozdanie roczne (Annual Report), w którym podsumowuje rok 2020 w kontekście swoich priorytetów i celów. Sprawozdanie jest dobrym podsumowaniem działalności ESMA w 2020 r. i tego co działo się na rynkach w tym czasie. Annual Report dostępny jest: TUTAJ, notka prasowa: TUTAJ.